Linda van den Oever Landelijk Officier over opkomst Telegram verspreiding kinderporno

Linda van den Oever landelijk officier van justitie kinderporno en kindersekstoerisme : Telegram is het nieuwe darkweb voor kinderporno: ‘Zelfs onze rechercheurs werden stil van de beelden.

Zedenrechercheurs van het Team Bestrijding Kinderporno en Kindersekstoerisme kregen vorig jaar oktober een melding van hun collega’s uit Australië: ze waren een Nederlander op het spoor die vermoedelijk grote hoeveelheden kinderpornomateriaal had verspreid via de chatapplicatie Telegram.

Voorlopige hechtenis

De man, een 57-jarige Zoetermeerder, verscheen vrijdag voor het eerst voor de rechtbank in Dordrecht. Tijdens deze pro-formazitting kreeg hij, zoals verwacht, te horen dat zijn voorlopige hechtenis wordt verlengd. De inhoudelijke behandeling volgt waarschijnlijk deze zomer. De man ontkent de aantijgingen niet.

De zaak is uitzonderlijk vanwege het extreem gewelddadige materiaal dat de man heeft verspreid. ‘Het gaat onder anderen om zeer jonge slachtoffers, soms nog baby’s van enkele uren oud, die met geweld seksueel worden misbruikt’, zegt Linda van den Oever, landelijk officier van justitie kinderporno en kindersekstoerisme. ‘Zelfs onze kinderpornorechercheurs, die heftige beelden gewend zijn, werden er stil van.’ Of de man ook betrokken is geweest bij de vervaardiging van het kinderpornografisch materiaal wordt nog onderzocht.

Dat justitie voorafgaand aan de inhoudelijke behandeling van de zaak actief naar buiten treedt met een interview, is niet zonder reden: ze wil hiermee een signaal afgeven dat het bekijken en verspreiden van kinderporno via versleutelde apps als Telegram strafbaar is. Gebruikers wanen zich door de anonieme omgeving veilig en ongezien, maar worden volgens Van den Oever wel degelijk in de gaten gehouden. ‘We werken met de internationale opsporingsdiensten met man en macht aan het identificeren van de verdachten’, zegt ze.

Zedenrechercheurs merken op dat het aanbieden van kinderporno steeds meer verschuift van het darkweb (het afgeschermde deel van het internet dat via reguliere zoekmachines niet bereikbaar is) naar versleutelde chatapplicaties als Telegram. Overigens geldt dit ook voor andere illegale zaken, zoals drugs.

Telegramgroep ‘Expose 053’

De zaak van de Zoetermeerder is volgens Van den Oever exemplarisch voor vele zaken die nog zullen volgen. Eerder dit jaar sloeg de politie in Twente al alarm, omdat er meerdere meldingen waren binnengekomen over jongeren uit de regio die via de openbare Telegramgroep ‘Expose 053’ kinderporno, persoonsgegevens en naaktfoto’s van onder anderen klasgenoten hadden gedeeld.

De man uit Zoetermeer kwam op de radar van de politie omdat hij nieuw kinderpornomateriaal op het darkweb binnen afzienbare tijd had gedeeld in een chatgroep op Telegram. ‘Dat was een indicatie dat hij dicht op de bron zit’, zegt Van den Oever. Eind januari werd hij gearresteerd en werd zijn telefoon in beslag genomen. Over hoe de man kon worden geïdentificeerd, wil de politie niets prijsgeven.

Uit onderzoek onder leiding van het landelijk parket bleek dat hij lid en in sommige gevallen beheerder was van tientallen extreme chatgroepen op Telegram, soms met wel 1.500 leden. Daarin werden gruwelijke videobeelden gedeeld van onder meer onthoofdingen en kinderen die seksueel werden misbruikt.

Mr. Dark

Op het verspreiden van kinderporno staan hoge straffen. Zo werd Michael M., beter bekend als Mr. Dark, in 2022 veroordeeld tot een gevangenisstraf van tien jaar en tbs met dwangverpleging vanwege het beheren van websites op het darkweb waarop extreem gewelddadige video’s te koop werden aangeboden, zoals verkrachtingsvideo’s die niet in scène waren gezet.

Ook het bekijken van kinderporno is strafbaar, benadrukt Van den Oever. ‘Het gaat hier niet om beelden die je zonder aankondiging krijgt doorgestuurd van bijvoorbeeld een vriend’, zegt ze. ‘Mensen worden actief lid van een groep waarin kinderporno wordt verspreid.’

Waarom vindt er een verschuiving plaats van het darkweb naar applicaties als Telegram?

‘Omdat encrypted chatapplicaties zoals Telegram en Tor Messenger qua stabiliteit en snelheid beter werken dan het darkweb. De veiligheid en anonimiteit van de gebruikers worden bovendien haast op dezelfde manier gegarandeerd. De chatapplicaties zijn heel toegankelijk: iedereen kan ze op zijn telefoon hebben zonder herkenbaar te zijn.’

Gaan gebruikers ervan actief op zoek naar kinderporno?

‘Voor sommige groepen moet je worden uitgenodigd. Of iemand wordt alleen toegelaten als hij een bekende is, bijvoorbeeld omdat hij beheerder is van een andere kinderpornogroep en een bepaalde status heeft. Het lijkt steeds meer een netwerk te worden van mensen die elkaar kennen en vertrouwen. Het karakter is vluchtig: soms wordt een groep opgeheven en ontstaat daarna meteen een nieuwe. De groepen waarin kinderporno wordt gedeeld, bevatten soms verwijzingen naar leeftijden en geslacht, al naar gelang van de seksuele voorkeuren van de gebruikers.’

Kunnen platforms als Telegram aansprakelijk worden gehouden voor het faciliteren van chatgroepen waarin illegale zaken als kinderporno worden verspreid?

‘Het faciliteren van anonieme chatgroepen is hun businessmodel. Telegram geeft zelf aan dat het de berichtgeving proactief monitort, maar daar merken wij meestal weinig van. Onze ervaring is dat de ene app beter met de opsporingsdiensten meewerkt dan de andere. De samenwerking met Telegram is lastig, ook omdat het kantoor in het buitenland (Dubai, red.) is gevestigd. Je zou op z’n minst willen dat de app actief bepaalde groepen blokkeert op het moment dat wij daar informatie over delen.’

Aanbevolen